Salman Rüşdinin irihəcimli maraqlı romanı və barəsində məqaləni (rusca) sizlərin diskussiyanıza buraxırıq. Onu söyməklə Şərq dünyasının ustad yazarını kiçiltmirik, əksinə onun yaradıcılığına marağı daha da qıcıqlandırırıq. Bir də, haçana qədər özümüzü yaxşı halda Novruzəli, pis halda isə Xudayar bəy kimi apararacağıq, görən?!  

Müəllif haqlarına cavabdeh və e-mənbə: http://www.load.az/pdf_kitablar/2841-harry-potterin-kitablari..html

Bu gündən etibarən məşhur türk yazarı Orxan Pamukun ötən il ədəbiyyat üzrə Nobel ödülünə layiq görülən “İSTANBUL: Xatirələr və şəhər” romanını dəyərli oxucularımıza təqdim edirik. Roman həftədə (hər bazarertəsi) bir fəsil olaraq yayımlanacaq. Roman haqqında, yazıçının maraqlı və mürəkkəb üslubu haqqında danışmadan,  sizi əsərlə baş-başa buraxırıq.

Türkcədən uyğunlaşdıranı: Zahir Əzəmət 

Atam Gündüz Pamuka həsr edirəm (1925-2002)
  
    1. Başqa bir Orxan

Lit.az saytının təqdimatında

 Tərcümə: Beydulla Musayev

     İyulun başlanğıcında, ikindi vaxtı, cavan bir oğlan S. dalanında kirayənişinlərdən tutduğu xırdaca otağından küçəyə çıxıb, ağır-ağır, sanki tərəddüd içində K. körpüsünə  sarı getməyə başladı; hava çox isti idi. Pilləkənlərdən enəndə o, mənzil sahibəsinin gözündən müvəffəqiyyətlə yayına bilmişdi. Onun otağı beşmərtəbəli, hündür bir evin taxtapuşu altında idi və otaqdan daha çox şkafa oxşayırdı. Bu otağı o elə kirayə etmişdi ki, naharı da, ev işləri də mənzil sahibəsinin üstündə idi. Ev sahibəsinin mənzili isə bir pilləkən aşağıda yerləşirdi;

Çох əzab çəkmişdim. Içimdə ölməyən hеç bir nöqtə qalmamışdı, yanğından sоnra kömürləşmiş bir qır kimiydim. Altda qalan о ölüvay tохma yağışla, günəşlə, havayla yaşıllaşmaq üçün bir еnеrci tapa biləcəkdi.

10 dеkabr

Sən gеdəndən qəzеt охumuram, əvvəlllər sən alırdın, indi hеç kim gətirmir. Əvvəllər bu məni narahat еtsə də, yavaş-yavaş bu bir rahatlığa çеvrildi. Buna görə Isaac Singеrin atasını хatırladım. Dеyərdi ki, müasir insanın bütün vərdişləri arasında günlük qəzеtlər охuması ən pis vərdiş sayıla bilər. Səhər ruhun ən açıq оlduğu anda qəzеtlər qabaqkı gün dünyada baş vеrmiş оlan bütün pislikləri insanan ötürür. Amma vaхtında оndan хilas оlmaq üçün qəzеt охumamaq lazımdı. Bu gün artıq bu mümkün dеyil; radiо və tеlеvizоr var, bunları açmağın bütün pisliklərin daхilinə dоlması üçün bəsdir. Bu səhər də еlə оldu.

       Türkcədən tərcümə: Tоvuz

"Dünya ədəbiyyatı" dərgisinin təqdimatı

Bir yanından baхdıqda Isvеçrə şalеsinə bənzəyir, о birisi yandan baхdıqda da оrtadakı dairəvi pəncərəsi və pilləli dam sərhəddiylə kanal kənarında sıralanan Hоllandiya еvlərini хatırladırdı. Uzaqdan baхdıqda da bu еv yеddi fərqli fоrmalı bacasıyla bir nağıla yaraşırdı. Iyirminci illərdə tikilmişdi, amma о dövrün hеç bir хüsusiyyətini əks еtdirmirdi.

       Türkcədən tərcümə: Tоvuz

"Dünya ədəbiyyatı" dərgisinin təqdimatı

Ah Şiva, nədir sənin həqiqətin?
Bu həyatvеrici kainat dе nə?
Tохumu yaradən nə?
Kainatın çarхını kim çеvirir?

Son illərin ən səs-küylü romanı...

Tərcümə edəni: Cavanşir Yusifli

   On səkkizinci əsrdə Fransada dahi və mənfur insanlarla bol olan bu dövrün ən dahi və ən mənfur fiqurları cərgəsinə daxil olan bir insan yaşayırdı. Söhbət elə onun haqqında olacaq. Onun adı Jan-Batist Qrenuy idi, bu ad de Sad, Sən-Jüst, Fuşe, Bonapart və s. bu kimi digər dahi yırtıcılardan fərqli olaraq indi büsbütün unudulubsa da, bu, təkcə ona görə baş verməyib ki, Qrenuy bu zülmət sakinlərindən təşəxxüs və təkəbbürdə, əxlaqsızlıqda, bir sözlə allahsızlıqda geridə qalırdı, ona görə ki, onun dahiliyi və şöhrət düşgünlüyü tarixdə iz qoymayan sahələrdən biri olan ətriyyat səltənəti ilə məhdudlaşırdı.

(Lit.az saytının təqdimatında )

Mən görürdüm ki, onun qarşısında mənim «yox» um dayanıb, məni itirmək qorxusu, yaddaşdakı, belə anlarda səslənən kəskin sözlər onu sıxır – zira biz hamımız bundan keçirik və  indiyə qədər heç kim yara və çapıqlardan can qurtara bilməyib.
  Budur, nəhayət, onun gözləri parıldadı. Mən anladım ki, o, bütün bu əngəllərin öhdəsindən gəlməyi bacardı.
  Onda mən, əlimi onun əlindən çəkərək stəkanı götürdüm və stolun lap kənarına qoydum.
  -Düşəcək, - o xəbərdarlıq etdi.

Bir neçə saat dalbadal biz gah qarda, gah yolda gəzdik, adını heç vaxt bilməyəcəyim balaca şəhərcikdə qəhvə içdik. Orada, meydanda qəribə varlığın-yarıilan, yarıgöyərçin - heykəli ilə bəzədilmiş fəvvarə vardı.
 O, bu abidəni görəndə gülümsədi:
 - Əlamətdir. Kişi və qadın başlanğıcı birləşdirilib.
 - Mən əvvəllər heç vaxt sənin dünən dediklərin barədə fikirləşməmişdim, - mən etiraf elədim. – Baxmayaraq ki, bu tamamilə məntiqəuyğundur.
 - «Və Allah insanı özü kimi yaratdı, İlahi obraza uyğun yaratdı: kişi və qadını yaratdı», - o, Müqəddəs Kitabdan bir ayəni səsləndirdi. – Çünki bu onun özü kimi və özünəbənzər idi - kişi və qadın.

...Tanrının onlara yenidən bərəkət əta edəcəyi və insanın öz alın təriylə gündəlik ruzisini qazanmasına imkan verəcəyi ümidilə çöllər özlərini yenidən onun öhdəsinə buraxırlar.
  - Salam, – o, qocaya deyir.
  - Salam.
  - Bu şəhərciyin adı nədir?
  - San-Martin de Unks. 

Tərcümə: Aygün Aslanlı 

Ön söz

   İspaniyalı bir missioner adada üç astek kahininə rast gəldi. Keşiş onlardan soruşdu:
  -Siz necə dua edirsiniz?
  -Biz bircə dua bilirik, - baş kahin cavab verdi - O da budur: «İlahi, səndə üç ruh birləşib, biz də üç nəfərik. Bizi əfv elə».
  - Pis dua deyil, - missioner dedi.
  - Ancaq Allahın eşitmək istədiyi bir az başqa cürdür.Gəlin, mən sizə başqa dua öyrədim - bundan çox-çox yaxşısını.
   Sonra onlara katolik duasını öyrətdi və Tanrı sözünü yaymaq üçün yoluna davam etdi.

"Alatoran" Jurnalının təqdimatında.  Ruscadan çevirən: Balaxan Nəzərov

21______________________________________

Görünür, o, başdan ayağa tər və acılaşmış balıq yağını xatırladan selik içində, yerində narahat-narahat qurcalanıb, bir müddət mürgüləmişdi. Yuxu görürüdü. Yuxusunda sınmış stəkan, döşəməsi işlənməkdən dağılmış dəhliz, unitazı ağzınadək nəcislə dolu ayaqyolu, bütün yuxusu boyu su səsi eşitsə də, heç cür tapa bilmədiyi vanna otağı görürdü. Tanımadığı bir kişi əlində su qabı harasa qaçdı. O, kişidən bir qurtum su istədi, əvəzində kişi ona acıqla baxıb, çəyirtkə kimi çapa - çapa getdi.
Kişi oyandı. Nəsə isti və yapışqanlı bir şey dilini yandırırdı. Susuzluq yaman qayıtdı... Su!..

İkinci hissə             11______________

Dzyab, dzyab, dzyab, dzyab.
Bu nə cingiltidir?
Zınqırov cingiltisi.
Dzyab, dzyab, dzyab, dzyab.
Bu nə səsdir?
İblisin səsi.

Qadın xəfif səslə nəsə zümzümə edirdi. O, su bakının dibindəki çöküntünü yığa-yığa, yorulmadan eyni ibarəni təkrar edirdi.

"Alatoran" Jurnalının təqdimatında. ruscadan çevirən: Balaxan Nəzərov
 

Birinci hissə

1 ________________________________

Avqust günlərindən birində bir nəfər qeyb oldu. O, məzuniyyətini burdan qatarla yarım günlük məsafədə yerləşən dəniz kənarına səyahətə həsr etmək istəyirdi və o gündən onun izi-sorağı itdi. Nə polisin axtarışı, nə də qəzetlərdə verilən elanlar heç bir nəticə vermədi.
Ümumiyyətlə, adam itkisi elə də nadir hadisə deyil. Statistikaya görə, hər il qəzetlərdə bir neçə yüz itkin düşmüş adam haqqında məlumat çap edilir. Və nə qədər qəribə olsa da, tapılanların faiz göstəricisi elə də böyük deyil.

Dünya şöhrətli yazıçı H.Murakami 1949-cu ildə Yaponiyanın qədim paytaxtı Kioto şəhərində, filoloq ailəsində doğulub. Vasade Universitetinin klassik dramlar fakültəsini bitirib, bir müddət Tokioda cazsevərlərin toplaşdığı barı işlədib.
Yazmağa 29 yaşından başlayıb. Hər səhər saat altıda durub, gecə 10-da yatır. Orta hesabla ildə bir roman yazır. 33 yaşından siqareti atıb, idmanla - qaçış və üzgüçülüklə məşğul olmağa başlayıb.
Yaponiyanı tərk edərək, ABŞ-da yaşamağa gedib. Yapon ədəbiyyatı tarixində ilk dəfə vətəninə kənardan - bir qərbli kimi baxıb, yazmağa çalışır.

Tərcümə: Hamlet Qoca     

Qoca antikvarçının dükanda Rafaelə dediklərindən
                           ("Üzlük dəri" romanından bir parça)

     "İnsan ömrünün böyük bir sirrini qısa söhbətlə sizə açıram. İnsanın instinktlə həyata keçirdiyi iki məşğuliyyət onu üzür və həyat işığını söndürür. Ölümə aparan bu iki səbəbin hər cür forması ikicə fellə ad tapır: "İstəmək" və "Bacarmaq". İnsan fəaliyyətinin bu iki adı arasında başqa bir ifadə də var və ağıllılar ondan istifadə edir. Mən də öz uzunömürlülüyümə görə ona borcluyam. "İstək" bizi yandırır, "bacarıq" məhv edir, lakin “bilik”  bizim zəif vücudumuza daimi bir dinclik gətirir. Beləliklə, məndəki istək, yaxud arzu artıq ölüb, onu şüur öldürüb; hərəkət, yaxud bacarıq isə mənim əzalarımın təbii funksiyası ilə həll olunub.

Duqlas Kouplend 1961-ci ildə HATO-nun Almaniyadakı bazasında anadan olub. Lakin uşaqlıq, gənclik dövrünün çox hissəsini sonralar İncəsənət və Dizayn Kollecini bitirdiyi Vankover şəhərində keçirib. yazıçının karyerası öz dövrünün gəncliyini əks etdirəsi sənədli hekayə üçün aldığı 22.500 dollar məbləğində avansdan başlayıb. Sənədli hekayənin əvəzinə Kouplend "İks nəsli" romanını yazdı. Kitabda üç uğursuz adamın taleyini əks etdirən haşiyəli estetikaya incə müşahidələr qatılıb. 1995-ci ildə "Tezləşdirilmiş zaman üçün nağıllar" başlığı altında işıq üzü görən kitab 400 min tirajla satılmışdı. Şöhrət qazanıb dildən-dilə düşdükcə ayin mətnlərini xatırladan roman sənət hadisəsinə, kitabın başlığı isə gənclik mədəniyyətində yeni eranın adına çevrildi...

 Роман-лексикон

 Kиши версийасы (ихтисарла)

 Русcадан тярcцмя:  Илгар ФЯЩМИ 

 Yaranma tarixi

Bу сюзлцкдя тясвир олунан щадисяляр ерамызын 8-9 ясриндя баш вериб (Бялкя дя бир нечя бу cцр щадися олуб) вя елми ядябиййатда "Хязяр полемикасы" адыйла таныныр. Азад вя гцдрятли тайфа олан вя хцсуси дюйцшкянлийи иля сечилян хязярляр гызмар сцкутун тязйиги алтында тарихин намялум дюврцндя Шяргдян пейда олуб, 7-10 ясрлярдя Хязяр дянизийля Гара дяниз арасындакы дцзлярдя йашайыблар.

Яэяр шрифт проблеми варса, бурайа баш чякин:

http://boxca.com/930689

Roman    

17

     

  (roman)

     
 Orijinaldan tərcümə edən: Vilayət Hacıyev    

XII

   Osnabrükdə ilk dəfə dilinə gətirdi ki, Bonna getmək istəmədiyim üçün məndən qorxur. Özü isə «katolik havası» ilə nəfəs almaq üçün mütləq getmək istəyirdi. Bu sözlər xoşuma gəlmədi və dedim ki, Osnabrükdə də katolik çoxdur. Cavab verdi ki, onu başa düşmürəm və düşmək də istəmirəm. İki gün idi ki, Osnabrükdəydik.

Tərcümə etdi: İlqar Fəhmi           (romandan parça)

Əsər Almaniyanın “Brukner” ədəbi mükafatına  layiq görülüb.     

     Qapıçı topun qapı xəttini nejə keçdiyinə tamaşa edirdi...
     Bir zamanlar məşhur qapıçı olmuş, indi isə montyor işləyən Yozef Blox nahar vaxtı iş yerinə gələndə, ona, kollektivdən xarij edildiyini bildirdilər. Hər halda, o, fəhlələrin oturduğu tikinti barakının qapısında görünərkən, yalnız briqadirin yeməkdən ayrılıb gözuju çönüb ona baxması, o biri işçilərin isə özlərini görməməzliyə vurması faktını Yozef Blox özü-özlüyündə məhz bu jür yozdu və yubanmadan tikinti meydançasını tərk etdi. O, küçəyə çıxanda əlini qaldırdı, hərçənd ki, ona tərəf gələn maşın heç də taksi deyildi. Və qəfildən Blox öz arxasında da sıxajların vıyıltısını eşitdi, geri çöndü. Arxasında köhnə bir taksi dayanmışdı, sürüjü isə yolun ortasına çıxdığına görə onu söyürdü. Ürəyində “Lənət şeytana” deyən Blox taksiyə oturub, tərəvəz bazarına gedəjəyini söylədi.

romanın davamı

Yaxşı bilirdim ki, Kinkel mənə qarşı son dərəjə mehriban olub. Hətta indi pul da istəsəm verərdi. Anjaq ağzında siqaret metafazikadan danışması, madonnalardan söhbət düşən kimi injiməsi məni əməlli-başlı iyrəndirdi. Onunla üzülüşdüm. Elə frau Fredeboylla da... Qoy rədd olsunlar! Fürsət düşər, Fredeboylun da dərsini verərəm. Ona qarşı “mənəvi silah”la mübarizə aparmağın xeyri yoxdur. Hərdən yaman heyfslənirəm ki, indi kimisə duelə çağırmaq mümkün deyil. Tsüpfnerlə mənim Mariya ilə bağlı mübahisəmizi yalnız dueldə həll etmək olardı. Ən dəhşətlisi də bu idi ki, həmin mübahisə “nizam-intizam prinsipləri” ilə, “yazılı izahatlar”la, Hannofer mehmanxanasında günlərlə davam edən “gizli danışıqlar”la aparılmışdı. Mariya ikinji dəfə uşaq salandan sonra o qədər bədbinləşmiş, o qədər əsəbi olmuşdu ki, hər gün kilsəyə qaçırdı və boş vaxtlarımda onunla teatra, kinoya, mühazirəyə gedəndə də hirsli görünürdü.

roman      (ardı)        Orijinaldan tərcümə edən: Vilayət Hacıyev

     VIII    

     Təsəvvür edəndə ki, indi Mariya paltarını geyinəndə, diş məjununun ağzını bağlayanda ona Tsüpfner tamaşa edir, ağlım başımdan çıxırdı. Ayağım getdikjə daha çox ağrıyırdı və gələjəkdə 30-40 mark ilə baş girələmək ümidim də üzülürdü. Məni bir də o yandırırdı ki, Mariyanın diş məjununun ağzını nejə bağladığına baxmaq Tsüpfnerə ləzzət vermirdi. Katoliklərə çox az bələd olsam da bilirdim ki, onlar xırda təfərrüatlara varmağı xoşlamırlar. Tsüpfnerin telefon nömrəsini tapıb yazmışdım, anjaq onu yığmağa hələ hazır deyildim. Əqidənin insanı hansı addımlar atmağa məjbur etdiyini heç vaxt bilmək olmur. Bəlkə Mariya doğrudan da Tsüpfnerlə evlənmişdi və onun: “Tsüpfnerin evi eşidir” - deməsinə dözə bilməzdim. Leoya zəng eləmək üçün telefon kitabçasında dini seminariyaların nömrələrini axtardım, anjaq heç nə tapmadım. Halbuki, Bonnda iki belə seminariyanın olduğunu dəqiq bilirdim. Biri Leoninum, digəri isə Albetinum... Axırda özümü toplayıb dəstəyi qaldırdım, məlumat bürosunu yığdım. Qəribə də olsa, javab verdilər. Hətta ordakı qız Reyn ləhjəsində danışdı. Bəzən bu Reyn ləhjəsindən ötrü elə qəribsəyirəm ki, düşdüyüm mehmanxanalardan Bonnun telefon şəbəkələrindən birinə zəng vururam və “r” səsi işlədilməyən, hərbi ovqatdan çox-çox uzaq olan həmin ləhjəyə qulaq asıram. Əslində, hərbi intizam çalarını da yaradan elə “r” səsidir.

Romanın tam mətni "Xəzər" dərgisinin 2006, 1 və 2 saylarında  

AVQUST İŞIĞİ - THE LİGHT İN AUGUST

(roman)

İngiliscədən tərcümə: TEHRAN VƏLİYEV

12

     

     İknici mərhələ məhz belə başladı. Sanki çirkab kanalına düşmüşdü. Sanki ilk kişilik təsliminə, – canlı qulağın demək olar ki, aydın eşitdiyi şaqqıltı ilə tökülüb dağılan ruhi skelet kimi sarsıdıcı və ağrılı təslimə başqa bir həyatdan boylanırdı. Buna görə də bu təslim aktının özü artıq bir tənəzzül, həlledici döyüşün sabahı günü məğlub generalın sübh o başdan üzünü qırxıb, üst-başını səliqəyə salaraq, döyüş meydanının toz-torpağından silinib təmizlənmiş uzunboğaz çəkmələrdə öz qılıncını qalib tərəfə təhvil verməsi kimi bir şeydi.

    

Roman (ardı)

7      

     Bir dəfə Mariyanın otağına girib kişilərin qadınlarla gördükləri işi onunla eləyəndə mənim iyirmi bir, qızınsa on doqquz yaşı vardı. Günorta onu Tsüpfnerlə görmüşdüm. Əl-ələ verib gülə-gülə «Yuqendhaym»dan qayıdırdılar. O dəqiqə ürəyim sancdı. Mariya onun tayı deyildi və belə qol-qola gəzmələri də mənə yaman pis təsir elədi. Tsüpfneri şəhərdə hamı tanıyırdı. Ən çox da nasistlərin vaxtilə təqib etdiyi atasına görə. O, müəllim idi və müharibədən sonra həmin məktəbə direktor göndərmək istəmişdilər, amma getməmişdi. Hətta ona nazir vəzifəsi təklif edən də tapılmışdı. Kişi hirslənib demişdi:

     - Mən müəlliməm və müəllim kimi də qalmaq istəyirəm.

     İri gövdəli, sakit bir adamdı. Mənə elə gəlirdi ki, onun dərsi bir az darıxdırıcı keçir. Bir dəfə bizim alman dili müəllimini əvəz eləyirdi və gənc, gözəl su pərisi haqqında şeir oxudu. 

     Əslində, mənim məktəb haqqındakı mülahizələrimin heç biri inandırıcı deyil. Məni məktəbdə icbari təhsil illərindən artıq saxlamaq, sadəcə, ağılsızlıq idi.