گئچه ر، اوندان گيرير قوللار قاتينا،
تانا قالدي بولارين هئيبتينه.
اول اوتوراقدا کيم قوللار اوتورموش،
قيليجي، حربه لر الده گؤتورموش.
کيمي يالين پيچاق الينه آلميش،
ايشينده هر بيريسي حاضير اولموش.
بير افسون اوخويوب تورپاغا اوردو،
بولارين اوستونه اونو ساووردو.
قاموسو اويخويا وارديلار اونلار،
او قيرخ سرهنگ، ياراقلي اوتورانلار.
آشاغا دورانين کسدي باشيني،
گؤرون بو چرخ-ي غددارين ايشيني.
اونو قويدو، بيريسين دخي کسدي،
قانا غرق اولدو نرديبانين اوستو.
بيريسينين بوغازين يئنه توتدو.
بوغازلادي اونو، گؤتوردو آتدي.
قاموسونو بولارين شؤيله گؤزله ¬ر،
کيمين بوغار-و کيميني بوغازلار.
سؤز اؤكوش، بيري-بير بولاري قيردي،
تنيندن باشلارين جومله آييردي.
بولارين ديرليييني چونکو ييخدي،
روان کندي يوخاري کؤشکه چيخدي.
چون اول قيرخ کيشينين قانيني ايچدي،
يوخاري چيخدي، کؤشک قاپيسين آچدي.
ديله ر ايدي گيره جه ييز بولارا،
وورا ايدي شولوق دم زخمي يارا.
گول اندام ايله شاه`ي اؤلدوره يدي،
دخي هر کيمي بولورسا قيرايدي.
بو خشميله ايچه ري گيردي اول ايت،
سرانجامي نه يه اريشدي، ائشيت.
مگر دوش گؤرور اول گئجه گول اندام،
او دوشون هئيبتيندن تيتره ر اندام.
بو ايدي گؤردويو دوش اول نيگارين،
گؤرور بير قارا ايت گزه ر کنارين.
گليبه ن خيشم ايله اوستونه دوردو،
ايسيرا ايدي، يعني کيم دالاردي.
آياغيندان گول اندام ايتي توتدو،
يئره چالدي، گؤتوردو تاشرا آتدي.
گول اندام قورخدو، بلينه ر، اويانير،
اونون جييه رينه قورخو بويانير.
دئدي کيم، ائي کريم، خئير ائت دوشومو،
كؤنولدن سن گئده رگيل تشويشيمي.
بونو دئدي، گؤزوندن آخدي ياشي
يئنه سؤکولدو اول دم باغري باشي.
گول افروخ آيدير: ائي ديلدار-ي مستور،
نه سؤزدور بو دئدييين، عاقليني دور.
هله بير دم دوشو تکرير ائده ردي،
يئنه خئيره يوروب، تعبير ائده ردي.
يئنه غفلت باسار بونلار اويورلار،
گؤرور هم چوخ عجب تورلو سئييرلر.
قاپييي چونکو آچدي اول حرامي،
ايچه ري گيردي، قالمادي آرامي.
يالين قيليج الينده اژدهادير،
حراميدير، ولي گوربوز باهادير.
شفاعتسيزدورور، يوخدور آماني،
نه دين بيلير او ظاليم، نه ايماني.
ايمانلي کيشيده اولور شفاعت.
ايمانسيزدا نه دين وار، نه دييانت.
ياپيشدي اول نيگارين چون الينه،
کي، يعني قصد ائده اول جان گولونه.
بلينله دي نيگاري، حوري ساني،
گؤرور اوستونده دورموش اول زباني.
گول اندام`ا دئدي کيم، نه دورورسون،
من احمد حرامي`يي کيم گؤرورسون.
اليمدن جان قاچان قورتاراسين سن،
دئ ايمدي، ائيله باشين چاره سين سن.
دوقوز يولداشيمين کسدين باشيني،
هلاک ائديب بيتيردين هم ايشيني.
سني من دخي آلايين، گئده يين،
نه کيم سن منه ائتدين، من ائده يين.
گؤزونه قارشي بونو اؤلدوره يين،
منه ائتدييين ايشي بيلديره يين.
گول اندام آيتدي کيم، بونون سوچو نه؟
ايشي ائتمک گره ک لاييق سوچونا.
نه سن بونو بيليرسين، نه سني بو،
ار ايسه ن، مني اؤلدورگيل، بونو قو.
هنوز بو ايدي [باياقدي؟] قوللاريني قيردين،
قئييدسيز گلدين اوش سارايا گيردين.
حرامي آيدير: ايمدي ياتما، تئز دور،
نه ايشله يه م بو يولدا سنه، بير گؤر.
گره ک بو دم سني آلام، گئده م من،
نه اوچون بو ايگيده قصد ائده م من.
دورو گلدي گول اندام، کئي پريشان،
ايچينده درد اودو، جييه ر دولو قان.
اول آرادان فراق ايله كؤنولدو،
ازل بزمينده اونا اول سونولدو.
ايچيندن گئچيرير درد ايله آهين،
او درد اودوندان ارييه يدي آهن.
دئدي کيم ائي خودايا، درديمنده م،
مدد قيل، من ضعيفه م، موستمنده م.
بو گون منه بو وئرمه ز هئچ آماني
ايلاهي، مندن آييرما ايماني.
بونو دئر، آخيدير ياش گؤينه-گؤينه...
او گول اندام-ي خوب، اول اوزو آينا.
حرامي اؤنجه، آردينجا گول اندام
قيلينج الده توتوب، گئده ر او بدنام.
اوجا تانري کريمدير، ايشله ر ايشلر،
خئييرلي قوللارين خئيرين باغيشلار.
گله ليم بيز گول اندام`ين سؤزونه،
بيله سين وصف-ي حالي نه، سؤزو نه؟
گليرلر، نرديبانين چاق [؟] باشينا،
قولاق وور سن گول اندام`ين ايشينه.
توککول ائيله دي اول دم حاق`ا چوخ،
باخار چئوره يه، کيمسه دن مدد يوخ.
اوزون دؤندو، حاق`ا قيلدي نييازي،
موناجات ائيله دي، دينله بو يازي:
سيغينديم سن کريم-و کيرديگاره
کريم، ايشي کرم پرورديگاره.
بو کز آلتينجي مجليسه گيره ليم،
گول اندام نه قيلير، اونو گؤره ليم.
مجليس – 6
توتوب جان قولاغين بو سؤزو دينله،
نه يه وارير بو ايشين سونو، آنلا.
گول اندام اوسونو باشا گتيردي،
حاق`ا سيغيندي، گؤر نه ايش بيتيردي.
روان اول قيرخ آياقلي نرديباندان
ايته ر ياياق حرامي`يي [اوش] اوندان.
اوچوردو يئر اوزونه اول حريفي،
زي [؟] گنج آسلان، ديلاور گؤر ظريفي.
چو سوروچدو آياغي نابکارين،
اوره يينه سو سپيلدي نيگارين.
گهي باشي دؤنه ر، گاهي آياغي،
او گئديشده کيشي نئده ر داياغي.
يئره توخوندو اول دم، اندي چون باش،
داغيلدي، اولدو بئيني خورد-ي خاشخاش.
جانين ايسمارلادي جهننمه اول،
پارالاندي آياغي، باشي، ال، قول.
نه کيم ائتميشدي، ايمدي تانري وئردي،
گول اندام`ي مورادينا اريردي.
کيشي ياووز ايشه ائتسه [چو] بونياد،
سون اوجو اوندان آلير حاق`ين اوستاد.
قاچان کيم داديني آلدي گول اندام،
گول افروخ شاه`ا گلدي اول ديلارام.
اريب تعجيل ايله، ايچه ري گيردي،
هنوز دخي گول افروخ شاه اويوردو.
ايکه ن غفلتده اويخو توتموش ايدي،
بو حالي دويمادي نه ائتميش ايدي.
ايکه ن خوش اولدو کيم دويمادي اونو،
گؤروب اول ظاليمي، هورکمه دي جاني.
گول اندام گلدي آيدير: هئي دور اخي!
حرامي`يه نه لر ائتديم، گؤر آخي.
گول افروخ شاه آيدير: ائي نيگاريم،
دل اولدون اولا مي، گؤزو خوماريم.
سنه ائرته بيتيلر يازديراييم،
حکيمه دخي شربت دوزدوره ييم.
خياليندير کي قورخارين هميشه،
بو سؤزه اينسان عاقلي نه اريشه؟!
گول اندام آيدير: ايمدي دور، گؤره سين،
منه اوندان بيتيلر يازديراسين.
چيخار گؤرور نه قول وار، نه رعييت
دؤنوب سوردو کي، هئي، نه دير حيکايت.
گول اندام سؤيله دي کيم، اول بداختر،
اوزو قارا حرامي، [اول] قارا ار.
نه کيم بکچي، قولون وار ايدي، قيرميش،
گليب تا کيم سر-ي [سريع؟] قاتيما گيرميش.
اويور ايکن سني دؤشه کده قويدوم،
سني سيغينديغيمدان اونا اويدوم.
مني آليب گئده رکن ناگهاني،
باشيندان نرديبانين ايتديم اونو
همن اول دم ييخيلدي، اندي اوندان
کوپورتوسون ائشيتديم بير زاماندان.
مودارا اهليدير، سئحري تليمدير،
او کي مککار کيشيدير، حاق عليمدير.
ديري مي، اؤلو مو بيلمه زه م اونو
نه دير، بيلمک گره ک اول قالتاباني.
گول افروخ خالقينا اول دم چيغيردي،
ياراقلانين، گلين، دئيه قيغيردي.
ياراقلاندي ائشيده ن، اوندا گلدي،
قاپيدا جومله جييي حاضير اولدو.
ياخيبان شمعدانلار، گؤردو اونلار،
اول آسلانلار گئييک يئر، گؤردو اونلار.
تعججوب ائيله ييب، جومله دورورلار
او قوللارين حالين اوندا گؤرورلر.
قويون کيمي قيريلميش، ياتير اونلار،
روان آخار ايدي سئل کيمي قانلار.
حرامي اولموش ايدي خورد-ي خاشخاش،
نه قول قالميش، نه بوت قالميش، نه خود باش.
ديزيلدي خالق حرامي`نين قاتينا،
تانا قالديلار اونون قامتينه.
گول افروخ اونو گؤردو، اولدو هم شاد،
چو دوشمن اؤلدو، غمدن اولدو آزاد.
بويوردو تئز ناقارالار وورولدو،
خبر اولدو، چو شهرين خالقي گلدي.
سئوينيب جومله سي شادان اولورلار
اوز ووروبان حاق`ين شوکرون قيليرلار.
او گئجه صوبحه دک عيشرت ائده رلر،
صاباح اولوجاغيز گؤر کي، نئده رلر.
باشين احمد حرامي`نين کسه رلر،
دخي گؤوده سيني بورجا آسارلار.
آليب به يلر باشين مئيدانا چيخدي
نيشان اوچون قاباق يئرينه ديکدي.
تاماشايي گؤرور اول گون اميرلر
اولو، کيچي، سيپاهيلر، وزيرلر.
اوخا ديکديلر اول دوشمن باشيني،
سون اوجو نولدو گؤر اونون ايشيني.
ياووز سانيلاري باشينا گلدي،
نه کيم سانيردي خالقا، کندي بولدو.
سؤزلوك:
ابسمجه كƏbsәmcәk : (ابسمجه)، لال، بي زبان
آجيلديAcıldı : به درد آمد، ترحم كرد
اخيƏxi : اخي، اصيل، نجيبزاده
ارƏr : قهرمان، جوانمرد
آراAra : مسافه، فاصله
آراماقAramaq : جستجو كردن
آرانAran : (آرايين)، جستجو كنيد
آراييArayı : (آراياراق)، جستجو كنان
آردArd : پشت، عقب، دنبال
آرقونArqun : حيواني از جنس موش، (همچنين يوزپلنگ)
ارگه نƏrgәn : بالغ، نوجوان، هديه اي كه يك دختر و يا زن به يك پسر و يا مرد مي دهد
آرماغان Armağan: هديه، تحفه
ارمك Ərmәk: رسيدن، واصل شدن
اره نƏrәn : عيار، قهرمان عارف، ولي و اوليا الله
آري Arı: صاف، تميز، پاك
اريسهƏrisә : (اريشته)، رشته
اريشمكƏrişmәk : رسيدن، واصل شدن، نائل شدن به چيزي
آسلانAslan : (آرسلان)، شير
اسه نƏsәn : سالم، سلامت
اسه نله مكƏsәnlәmәk : وداع كردن، خداحافظي كردن، آرزوي سلامتي كردن
آغماقAğmaq : صعود، بالا رفتن
آغيAğı : زهر
آقجاAqca : پول
اكمكƏkmәk : نان
اگره شمكƏgrәşmәk : (اه يله شمك)، نشستن، همنشيني كردن
آلAl : حيله، نيرنگ، فريب
آنسيزAnsız : ناگهان، غفلتا
آنماق Anmaq: ياد نمودن، به خاطر آوردن، ذكر كردن
اه يله نمكƏylәnmәk : ماندن، منتظر ماندن
اه يه رديƏyәrdi : (اگه ردي)، متمايل مي كرد
آوAv : شكار
اوتالي اوتالي Utalı utalı: با خجالت، خجالت كشان
اوتانيUtanı : خجالت كشان
اؤته Ötә: تكرار، پيش، بعد
اوتوراقOturaq : پله کان
اوجUc : كناره، دور افتاده ترين قسمت يك محل
اوچماقUçmaq : بهشت، جنت
آوچيAvçı : شكارچي
اوخوماقOxumaq : دعوت كردن، مهمان خواندن
اوخونماقOxunmaq : خوانده شدن، دعوت شدن
اوداOda : اتاق
اودماقUdmaq : غورت دادن
اوران Oran: مقدار، اندازه، محل
اوردو Ürdü: فوت كرد
اورمكÜrmәk : فوت كردن
اؤرو Örü: راست، سرپا
اورو Uru: راست، سرپا
اؤرو دوردوÖrü durdu : راست ايستاد، سرپا ايستاد
اورو دوردوUru durdu : راست ايستاد، سرپا ايستاد
اوس Us: هوش، خرد
اوش Uş: در حال، اينك
اوشه نمكÜşәnmәk : تعلل و كاهلي، انجام ندادن كاري از سر تعلل و كاهلي
اوغراماقUğramaq : مواجه شدن، سرزدن به جائي در مسير كاري
اوغورلاييOğurlayı : دزدانه
اؤكوشÖküş : بسيار، زياد، فراوان
اؤگ Ög: عقل
اولالماق Ulalmaq: بزرگ شدن، رشد كردن
اولاييبان Ulayıban: پيوستن، اضافه كردن
اولو Ülü: بخش، قسمت
اولوUlu : بزرگ، عظيم
اولوسارOlusar : (اولاجاق)، خواهد شد
اولوق دمOluq dәm : آن دم، آن لحظه
اوموزOmuz : دوش، كتف
اون Ün: صدا، آواز
اؤنجهÖncә : در پيش، در جلو
اوواOva : جلگه
اويخوUyxu : خواب
اؤيمكÖymәk (اؤومكÖvmәk ، اؤگمك): ستودن، مدح كردن
آوينماقAvınmaq : تسلي يافتن
اويوماقUyumaq : خوابيدن
آيت!Ayt : بگو!
آيتماقAytmaq (آييتماقAyıtmaq ، اه ييتمك): گفتن، ذكر كردن، وعده دادن، پرسيدن، به گفتار آوردن
آيدي وئرديAydıverdi : سريعا گفت
ائدينمكEdinmәk : كسب كردن، صاحب شدن
ايراقIraq : دور
ايراقراقIraqraq : دورتر
ايرالماقIralmaq (ايريلماقIrılmaq ): دور شدن، جدا شدن
ائرتهErtә : زود
ايرماقIrmaq : رودخانه بزرگ
آيريقAyrıq : غير، ديگر، ديگري
ايزİz : رد، اثر
ايسته نİstәn : (ايسته يين)، بخواهيد
ايسمارلاماقIsmarlamaq : سپردن، تسليم كردن
ايسيرماقIsırmaq : گاز گرفتن
ايسيزليقIsızlıq (ايسسيزليقIssızlıq ): محل بدون انسان، خلوت، بي صاحب
ايشبوİşbu : اين
ائشيكEşik : آستانه
ايصفاهانيİsfahani : نوعي موغام موسيقي
ايكه نİkәn (ايگه نİgәn ): بسيار، زياد، بسيار زياد
ايگره شمكİgrәşmәk (ايگله شمكİglәşmәk ): با يكديگر منطبق شدن، همكاري در لگدمالي چيزي
ايگين İgin: خطرناك، وحشتناك
ايلته تمكİltәtmәk : بردن، رساندن، متصل كردن، آويزان كردن
ايلته رİltәr : مي رساند، مي برد
ايليندهİlindә : در مقابلش، در پيشش
اينله ديİnlәdi : زاري كرد، ناليد
اينله مكİnlәmәk : تضرع و زاري كردن، ناليدن
اينيلتيİnilti : ناله، زاري و تضرع
ائوليEvli : متاهل
ايومكİvmәk : عجله كردن، به تندي عمل نمودن
ائوه رمكEvәrmәk : متاهل كردن، زن دادن، خانه دار كردن
آييتماقAytmaq : گفتن
اييليكİylik : نيكي، خوبي
ايييİyi : نيك، خوب بهتر، نيك، خوب، معقول و مقبول، دوست و برادر
باغيرBağır : جگر
باهاديرBahadır : پهلوان، دلاور، شجاع. جسور
بايBay : دارا، ثروتمند
باياقBayaq : كمي قبل، زمان پيشين
باييقBayıq : حقيقت، سخن راست و اصيل، قطعي و بيگمان، آشكار و روشن
بجيتBәcit : ضروري، لازم و فوري
بركيتمكBәrkitmәk : محكم بستن، مستحكم كردن، تقويت كردن
بزيرگانBәzirgan : بازرگان، تاجر
بكچيBәkçi : نگهبان
بكله مكBәklәmәk : منتظر بودن، نگهباني دادن
بليرمکBәlirmәk : ظاهر شدن
بليکله نمکBәliklәnmәk : مسلح گرديدن
بلينBәlin : ترس و وحشت از دشمن كه بر مردم چيره شود
بلينله مكBәlinlәmәk : با وحشت از خواب پريدن، از ترس چيزي از جاي خود جستن
بلينمكBәlinmәk : با وحشت از خواب پريدن، از ترس چيزي از جاي خود جستن
بنزBәnz (بنيزBәniz ): رخ، چهره، صوت
بو واختينBu vaxtın : در اين هنگام
بوتBut : ران
بوچوقBuçuq : نصف
بورقاBurqa : روبند
بوروندوBüründü : پيچيد، غرق شد
بوغازلاماقBoğazlamaq : گردن زدن
بولماقBulmaq : يافتن، پيدا نمودن، يافتن چيز موجود (پيدا نمودن چيز گمشده=تاپماقTapmaq )
بولونماديBulunmadı : پيدا نشد
بوندانBundan : از اينجا، از اين به بعد
بويروقBuyruq : امر، فرمان
بوينBoyn : بويونBoyun (بنا به وزن شعر)
بيتيBiti : نسخه، دوعا
بيتيرمكBitirmәk : كامل كردن، تمام كردن
بيرلهBirlә : با هم، همراه، با، در معيت
بيرين بيرينBirin birin : يك به يك، به ترتيب
بئزيستانBezistan : (بزستان، بزازستان)، مركز تجارت و بازار در تمدن عثماني
بيكيرBikir : بكر، باكره
بيگيBigi : مانند، مثل
بيلهBilә : ١-با هم، همراه، با، در معيت (در اين معني فرم اصلي آن بيرله است) ٢-حتي، هم
بيله يديBilәydi : به همراه بود
بيليروه ن Bilirvәn: (بيليره م)، مي دانم
بيليشديرمكBilişdirmәk : شناساندن، معرفي كردن، دوست كردن
بيليكBilik : آگاهي، دانسته
بيليمBilim : معلومات، علم
تاباقTabaq : بشقاب
تاپيTapı : حضور
تاپينTapın : حضورت، حضرتت
تاش Taş: خارج، بيرون
تاش ائشيكTaş eşik : آستانه بيروني
تاشراTaşra : بيرون
تانا قالماق Tana qalmaq: حيرت كردن، شگفت زده شدن
تانلاماق Tanlamaq: حيرت كردن، شگفت زده شدن
تپسيTәpsi : سيني
تپينمكTәpinmәk : به سختي زدن (پاها)
تكينTәkin (دگينDәgin ): مانند ، تا
تليمTәlim (دليمDәlim ): بسيار، زياده
توتاشماقTutaşmaq : )توتوشماق(، شعله گرفتن
توتساقTutsaq : اسير
توتورقانTuturqan : توتورقو، نام غذا
توخونماقToxunmaq : تماس پيدا كردن
تورلوTürlü : گوناگون
توكه ليTükәli (دوكه ليDükәli ): همه، كل، جملگي
تولوندوTolundu : غروب كرد
تولونماقTolunmaq : غروب كردن
تويلاماقToylamaq : جشن گرفتن، ضيافت دادن
تئزجه كTezcәk : به سرعت، سريعا
جبهCәbә : زره، سلاح
جؤوشنCövşәn : زره دار
چاپينماقÇapınmaq : به سرعت راندن، دويدن، حمله كردن
چالابÇalab : خداوند
چالينماقÇalınmaq : جنگيدن، مبارزه كردن
چاناقÇanaq : ظرف
چاو Çav: شهرت، آوازه
چوستÇüst : چالاك، چابك
چئريÇeri : نظامي، عسگر
چئورهÇevrә : پيرامون، اطراف، محيط
حراميHәrami : راهزن
حربهHәrbә : نيزه كوچك
حوسئيني Hüseyni: موغام موسيقي
خاتينXatın : بانو، ملكه
خاصXas : در اينجا گزيده
خانXan : پاساژ، كاروانسرا
خونXon : سفره
خويراتXoyrat : خشن، زمخت، زشت، بي ادب، بداخلاق
خيرسيزXırsız : دزد
داراماق Daramaq: جستن، انتخاب كردن
دالDal : شاخه
دالماقDalmaq : فرورفتن، داخل شدن در چيزي
دانDan : سپيده دم
دانلاDanla : با سپيده دم، هنگام شفق
داياقDayaq : تكيه گاه
دپره نمكDәprәnmәk (ترپه نمكTәrpәnmәk ): جنبيدن، حركت كردن
دپره نيرDәprәnir : (ترپه نير)، مي جنبد
دخيDәxi : هم، باز، دوباره، و، علاوه بر آن، هم، هنوز
درديDәrdi : جمع كرد، گرد آورد
درمكDәrmәk : جمع كردن، گلچنين كردن
دريلمكDәrilmәk : جمع شدن
دلDәl : مخفف دلي (ديوانه)
دن Dәng: سردرد
دنليDәnli : اندازه، قدر، مقدار
دنيزDәniz : دريا
ده يمكDәymәk (دگمك): رسيدن، واصل شدن
ده يه رDәyәr : مي رسد
ده ييرمكDәyirmәk (دگيرمك): رساندن، واصل كردن
دوپدوزDüpüz : تمام و كمال، بي كم و كسر
دوراقDuraq (توراق): قرارگاه، ايستگاه، موقف
دورمكDürmәk : جمع كردن، روي هم انباشتن، تا كردن و بستن، لوله كردن، به شكل تومار پيچاندن
دورو گلديDuru gәldi : برخاست، سرپا ايستاد
دوروشماقDuruşmaq : در مقابل هم ايستادن
دوروشمكDürüşmәk : تلاش و جهد كردن، تقلا كردن، مبارزه كردن، جنگيدن
دوزدوDüzdü : درست كرد، مرتب كرد، تنظيم كرد
دوشDüş : خيال، رويا
دوغانDoğan : شاهين
دونDün : شب
دوناتماق Donanmaq: پوشاندن، ملبس كردن، مجهز كردن
دووازده اونDuvazdәh ün : دوازده موغام موسيقي
دؤوشورمكDövşürmәk : گرد هم آوردن، جمع آوري كردن
دويماقDuymaq : شنيدن
دؤيوبه نDöyübәn : (دؤگوبه ن)، با كوبيدن
دويونDüyün : عقد، مراسم عقد و عروسي
ديدمكDidmәk : تكه پاره كردن
دئرDer : (دئيه ر)، مي گويد
دئرسه نDersәn : (دئيه رسه ن)، مي گوئي
ديرليكليDirlikli : با آرامش و آسودگي
ديريلمكDirilmәk : گذران كردن، نظم و نظام و زندگي
ديزيلمكDizilmәk : به رديف شدن
ديشيDişi : زن
ديكمكDikmәk : برپاداشتن، برافراشتن
دئمه نDemәn : (دئمه يين)، نگوئيد
دينمكDinmәk : سخن گفتن، صدا در آوردن
دئيه وه ن Deyәvәn : بگويم
رازداشRazdaş : همراز
زبرجدZәbәrcәd : سنگي قيمتي
ساپانSapan : فلاخن
ساتاشماقSataşmaq : مزاحمت كردن، مزاحم شدن، ناراحتي ايجاد كردن
ساتين آلماقSatın almaq : خريدن
ساچيSaçı : هديه اي كه به عروس دهند، مراسم پاشيدن شكر، سيب و گندم بر سر عروس
ساچيلميشSaçılmış : افشانيده شده، گسترده شده
سارپSarp : ستيغ و دامنه بسيار شيبدار و به سختي قابل صعود
ساريSarı : به سوي
سازSaz : ني نازك، ني حصير
ساغماق Sağmaq: صعود و بالا رفتن
ساقينSaqın : زينهار
سالقينSalqın : فلاخن
سالماقSalmaq : رها كردن
سانماقSanmaq : گمان كردن، ظن كردن
سانيSanı : تصور، حدس و گمان
ساوولوبSavulub : رفع شد، به پايان رسيد، به كناري كشيده شد
سه ييرتمكSәyirtmәk : جهاندن، پراندن، به سرعت راندن
سوچSuç : گناه
سوروچمكSürüçmәk : لغزيدن، سرخوردن
سورودوSürüdü : بر روي زمين كشيد
سورونجاSorunca : پرسش، معضل
سؤز اؤکوشSözöküş : خلاصه، خلاصه مطلب
سولSol : در اينجا متضاد ساغ (سالم و باسلامت) و به معني ضعيف و رنجور
سوموكSümük (سونگوكSüñük ): استخوان
سون اوجوSon ucu : نقطه پايان، نهايت
سونماقSunmaq : تقديم كردن
سؤيله نSöylәn : (سؤيله يين)، بگوئيد
سئزمكSezmәk : حدس زدن، حس كردن
سيغماقSığmaq : گنجيدن، جاگرفتن
سيغينماقSığınmaq : پناه گرفتن، پناهنده شدن
سيواSıva : ماده روكاري (نيمه مايع)
سييماق Sıymaq: شكستن
شاشيŞaşı : چپكي نگاه كردن
شرŞәhr : شهر
شنگولŞәngül : خوشكلام
شوŞu : اين
شولŞol : دورتر از اين، اندكي نزديكتر از آن (اشاره به مكان و زمان نزديك)
شولوق دمŞoluq dәm : در آن دم، در آن لحظه
شيشته Şiştә: شش تار
شئشمكŞeşmәk : گشودن گره
شيمديŞimdi : الان
فوسوسکاريFususkari : موزائيك
قاباقQabaq : كدو
قاپلاماقQaplamaq : احاطه كردن، پوشش دادن
قاپيلماقQapılmaq : فريب كسي را خوردن، در بند كسي افتادن، تحت تاثير قوي كسي قرار گرفتن
قاتQat : حضور، پيش، نزد
قاتماقQatmaq : افزودن، به همراه فرستادن
قاتيQatı : سفت، شديد، جامد، خشن و بي رحم، تندرو، زياد و بسيار
قاتيراقQatıraq : سختتر، شديدتر، زيادتر
قاتيندا Qatında: در حضور، در پيشگاه
قاچانQaçan : كي، چه وقت
قاراواشQaravaş : خدمتكار زن، زني كه در جنگ به اسارت در آيد
قاراوولQaravul : نگهبان، ديده بان (كلمه اي مونقولي. قارا: نگاه كردن، قول-وول: پسوند مسلك)
قارشيQarşı : مقابل
قارلانقيجQarlanqıc : چلچله
قازيقQazıq : چوب، شيش و يا تيره نوك تيز كه طرف ديگر آن بر خاك فرو برده شده است
قاشانماقQaşanmaq : ايستادن و ادار كردن حيوانات در ميان كار
قاغان Qağan: خشمگين، غضبناك، غران
قاقيماق Qaqımaq: خشم گرفتن، عصباني شدن
قالتابانQaltaban : شارلاتان، مكار، درشت
قاموQamu : همه، عمومي، هر، كل
قانجاريQancarı (قانجارو): چطور، چگونه، كدام طرف، به كجا
قانداQanda : در كجا، در كدام سو
قانداليغينQandalığın : در كجا بودنش را
قانيQanı : (هانيHanı )، كو؟
قاوقاQavqa : غوغا، كشمكش
قايقيQayqı : انديشه، نگراني و دلهره
قاييرماقQayırmaq : التماس كردن، تهيه امكانات ناحق براي كسي، دلواپس و نگران شدن
قه يلهQәylә (قليه): نام خوراكي از تكه هاي گوشت با پياز و .....
قوپوزQopuz : ساز ملي ترك
قوتلوQutlu : خوشبخت، مبارك
قوتلولاماقQutlulamaq : تبريک گفتن
قوجوشماقQucuşmaq : در بغل گرفتن، هماغوشي
قوشانماقQuşanmaq : مسلح شدن
قولQul : خادم، بنده، عبد
قولاق وورماقQulaq vurmaq : گوش دادن
قولايQolay : آسان
قوماشQumaş : پارچه
قوماقQomaq : (قويماق)، گذاشتن
قونوقلوقQonuqluq : (قوناقليق)، مهماني
قيرناقQırnaq : جاريه، خوشگل، زن خوش اندام و خونگرم، جاريه، خدمتكار
قيريمQırım : شبه جزيره كريمه در اوكرائيني
قيغيرماقQığırmaq : ذكر با صداي بلند، آواز دادن، فرياد
قيلماقQılmaq : كردن
قينQın : غلاف
قئيدين يئمكQeydin yemәk : در انديشه كسي و چيزي بودن، ملاحظه كسي و چيزي را كردن
قييناقQıynaq : پنجه
قئييدسيزQeydsiz : بي خيال، راحت
كزKәz : (گزGәz )، دفعه، بار
كله جيKәlәci : سخن، كلام
كندؤزKәndöz : كندي+اؤز: خويشتن
كؤپورتوKöpürtü : كف كردن
كوچوجوكKüçücük : كوچولو، كوچك
كؤشكKöşk : قصر، سرا
كؤنولمکKönülmәk (گؤنولمكGönülmәk ): رو كردن، متوجه شدن، آهنگ سوئي كردن
كيچيKiçi : كوچك
كيمسه.نهKimsәnә : هيچ كس
كيمه.سنهKimәsnә : هيچ كس
كئيKey : بسيار، خوب، معقول و مقبول، به خوبي
کندي Kәndi: خود
کيش Kiş: تيردان
گرمكGәrmәk : تير كشيدن
گؤر اونوGör onu : (گؤرور اونو)، او را مي بيند
گورGür : پرپشت، انبوه
گوربوزGürbüz : نيرومند، سال، مهيب
گؤرکلوGörklü : نيكو، زيبا
گؤزGöz : چادر، يورت
گؤزه تمكGözәtmәk : پائيدن، مراقب بودن
گؤودهGövdә : بدنه
گووئيGüvey : لقبي كه به داماد در مراسم عروسي داده مي شود
گؤيچه كGöyçәk : زيبا
گؤينه-گؤينهGöynә göynә : سوزان
گؤيونمكGöyünmәk : سوختن
گئده رمكGedәrmәk : رفع كردن
گئييك يئرGeyik yer : (گئييك يئيير)، گوزن را مي خورد
گئييكGeyik : گوزن
لالاLala : مربي
منونوMәnonu : )منه اونو (Mәnә onu او را براي من
موقاياتMuqayat : مقيد، مواظب
نردهNәrdә : در كجا
نسنهNәsnә : شئي، چيز
نوهوفتNuhuft : دستگاه موسيقي
نووروزNovruz : دستگاه موسيقي
نيتهNitә (ني تگNi tәg ): چطور
نئده يينNedәyin : (نه ائده ييم)، چه كنم
هپHәp : همه، هميشه
هريسهHәrisә : غذاي مراسم عقد كه از گوشت و گندم كوبيده شده حاضر مي شود، تركي آن كشكه ك است.
هوركمكHürkmәk : بيكباره ترسيدن، وحشت زده شدن
وارماقVarmaq : رفتن، رسيدن
يابانYaban : بيابان
ياراقYaraq : اسلحه، آمادگي، تداركات، حاضر، چيز مفيد و بدردبخور، سلاح، زره، سپر
ياراقلانماقYaraqlanmaq : مسلح شدن، حاضر و مهيا شدن
يازيYazı : دشت و صحرا
ياسيلماقYasılmaq : (ياسلانماق)،
ياغماYağma : غارت، يغما
ياغيYağı : دشمن
ياليقيزYalıqız : يالقيزYalqız
يالينYalın : برهنه، شمشير از غلاف بيرون كشيده شده
ياناYana : به سوي
ياولاقYavlaq : بسيار زياد (در مورد چيزهاي بد، ناشايست، بي ارزش، پست)
ياووزYavuz : بد، مهيب، سخن درشت، بد و بيراه
ياوي قيلماقYavı qılmaq : از ميان بردن، گم كردن
ياياقYayaq : پياده، پا بر زمين (بر روي وسيله اي نبودن)
يدمكYәdmәk : بدنبال خود كشيدن، چيزي را به عنوان يدك به همراه بردن
يؤرهYörә : ناحيه، محل
يؤره كYörәk (يوره كYürәk ): تندرو، آنكه بسيار و به سرعت راه مي پيمايد.
يورومكYürümәk : راه رفتن، حركت كردن
يورونYürün : (يورويون)، راه برويد، حركت كنيد
يوغورماقYuğurmaq [يوگورمك Yügürmәk ؟]: دويدن، گذشتن و رد شدن
يؤگروكYögrük (يوگروكYügrük ): راهوار، دونده خوب، نيرومند و كاركن
يوگورمكYügürmәk : به تندي راندن، هجوم آوردن
يولماقYolmaq : كندن (مو)
يوندولارYundular : (يوووندولار) خود را شستند
يئرلي يئرينجهYerli yerincә : بجا، در آنجا، در حال، در جاي خود
ييغناماقYığnamaq : انباشتن، توده كردن
ييغيلاديلار: (ييغي+لا+دي+لار)، به صورت توده در آوردند (ييغي: توده)
يئمه نYemәn : (يئمه يين)، نخوريد
يئميشYemiş : ميوه
يئنه Yenә
